Aktualna wersja projektu ustawy o zawodzie psychologa nr druku 1344

Jutro 3.12.2025 r. kolejne posiedzenie dwóch komisji w Sejmie i kolejne prace.
Poniżej udostępniamy link do aktualnej wersji projektu ustawy o zawodzie psychologa.

Przeczytaj: projekt 1344 z 29.10.2025 ustawy o zawodzie psychologa

Zachęcamy wszystkich zainteresowanych — psychologów, studentów, psychoterapeutów i osoby korzystające z pomocy psychologicznej — do samodzielnego zapoznania się z treścią projektu.

Na szczególną uwagę zasługują poniższe artykuły, które budzą istotne wątpliwości systemowe:

•  Art.3 dotyczący tytułów zawodowych i konieczność wprowadzenia kilku kwalifikowanych tytułów zawodowych. Jeden tytuł zawodowy to może być za mało by chronić interes publiczny.  Tylko 1359 z 230 000 absolwentów i studentów psychologii ma tytuł specjalisty w dziedzinie psychologii klinicznej. To ogromna różnica i jedynie 0,5%. Jak osoby szukające pomocy mają wiedzieć, kto naprawdę ma te niezbędne kwalifikacje wskazane przez projektodawców?
• Art. 23 ust. 5 ze względu na konieczność mitygacji ryzyk.  Poprzednia wersja projektu zawierała inny zapisy. W systemie ochrony zdrowia pracuje ok. 5–6 tys. psychologów, tytuł specjalisty posiada 1 359 (psychologia kliniczna) i 38 (psychoseksuologia).  Dziś w sytuacji kryzysu kadrowego w psychiatrii i opiece psychologicznej — ryzyko uznania specjalizacji za niezbędne do udzielania świadczeń zdrowotnych jest poważne.
• Art. 17–21 – kwestia obowiązkowej opieki. Konstrukcja, w której osoba wykonująca zawód zaufania publicznego jest zmuszana – pod ryzykiem poniesienia odpowiedzialności dyscyplinarnej – do objęcia innej osoby opieką, nie jest znana w polskim porządku prawnym. W zawodach prawniczych, gdzie funkcjonuje instytucja patronatu, objęcie opieką innej osoby wymaga zgody patrona.
• Trudno również uznać za konstytucyjny zapis umożliwiający utratę prawa wykonywania zawodu zagwarantowanego w art. 22 – po 2 latach, po odbyciu opieki. Proponowana konstrukcja budzi więc poważne wątpliwości zarówno natury prawnej, jak i etycznej.
• Art. 36 – konieczne są zmiany dotyczące wprowadzenia obowiązku samowyłączenia w sytuacji konfliktu interesów, zakazu łączenia ról np. w związkach zawodowych i organach samorządu zawodowego jednocześnie, tak jak to miało miejsce np. w samorządzie fizjoterapeutów.
• Art. 38 – tak jak w przypadku samorządu terytorialnego, konieczne jest ograniczenie do dwóch kadencji w danym organie samorządu i w danej funkcji. To prosty mechanizm, który chroni przed koncentracją władzy i wzmacnia zaufanie do samorządu.
• Art. 46 nie daje psychologom prawa do zwołania nadzwyczajnego zjazdu – nawet jeśli tysiące z nas nie zgadzają się z decyzjami władz centralnych – 5-sosobowego zarządu Krajowej Rady, Krajowej Rady czy Zjazdu. W innych zawodach zaufania publicznego to standard – forma demokratycznej kontroli i partycypacji.
• Biorąc pod uwagę konstrukcję art. 48, prezes Krajowej Rady może w praktyce zablokować działanie samorządu. Brak mechanizmów zastępczych czyni z tej funkcji pozycję quasi-wetującą, a w konsekwencji – jednoosobowy ośrodek władzy w samorządzie psychologów.
• W art. 50 projektu ustawy należy wprowadzić zasady odbywania obowiązkowych konsultacji z członkami samorządu – jako mechanizm partycypacji i kontroli oddolnej – przed podejmowaniem decyzji na szczeblu krajowym.
  Mając na uwadze, że decyzje mają być skupione w rękach zarządu Krajowej Rady (5 osób) oraz ograniczonej liczby delegatów Krajowego Zjazdu, takie rozwiązanie jest konieczne dla zachowania przejrzystości i demokratycznego charakteru samorządu.
• Art. 145 w przepisach przejściowych, który de facto wprowadza możliwość wejścia do samorządu zawodu zaufania publicznego za oświadczeniem i naraża psychologów na odpowiedzialność karną, choć ci mogą działać w dobrej wierze – bo projekt nie wskazuje jasnych kryteriów a decyzje regionalnych izb mogą być arbitralne.

Potrzebna jest aktualizacja Oceny Skutków Regulacji (OSR).

W tym kontekście przykłady sprawdzonych rozwiązań można znaleźć w Austrii i Czechach, gdzie obowiązują systemy kwalifikowanych tytułów zawodowych, jasno określających uprawnienia i kompetencje tej części psychologów, których one dotyczą.